Zone (Zýmane) Dayike                                                     2006

            “Ero býra býra, na zone Kýrmanciye çiko? Laze (kure) to gereke zone efendi û dewlemendu, zone beg û pasa u býmýso (hinbun).” Niya bi vatene taye kês. Niya vatene xayine millete xo. Tý vana, ine  hen wastene ke zone may ê pî û kalik vindvo. Zono ke mýllete Kurd hata nika hemu derd û tehlikera veto, hata ewru ardo qesey nebo.

            Çira nine niya qeseykerdene? Serhildane Kurdan zu (yek) geyim dý geyim nebi, eve vatena Seroke devleta Týrk 28 geyim biyo û 28 geyim mýllete ma kerdo makineli, dew(gund) rýzne, wêsne, eve des hazaru mýllet qýrkerdo. Domenena mýde eke eskere (leþker) Týrk amene deva ma, ceni camerd mýllet tersenê. Esker dýsmen bi. Kes dinura hasnekerdenê. Qavo ke esker ave sýmýtenê, ya qalay kerdene, ya ki rýnd þütene. Mýllete ma dewletera hem tersenê, hem ji dewletera nefret kerdenê. Qatliame her geyim kotvi zerê astone mýllet. Ýne dewlete dýsmen wênenê, devlete quvetli wênenê, coka býne bare zu çeþit windkerdenede bi (Resignation). Coka vatene, zone na “kutku” býmýsime ke býxeleþime. Yani xeleþiye camerdu mýsayena zone Týkande bî. 

            Le ceniye  kurdan zone xo qesêykerdene, adet û kulture xo caneverdayvi. “Zone ma zone Xýzýr’yo, zone ma zone Kýrmanciyo. Zone ma zone pî û kalikiyo.” Ez baverim, eke êwru Kýrmanciye esta, primer sayiya ceniyono. Halbuki camerde Kurdan ke eskeriya re amene, meydane dewe de, xo goynene û vatene: “Lau lau, yüzbaþi hen dave mýro ke ez esto hard û dýma ki vat laze kutîk.” Gereke mordem vazo ke Tirkiyo ke ine qeseykerdene, Tirki nebî. Tenê Týrki û tene ji Kurdi bî. Eskeren serva xortenê Kurdan Rexýstine (kurum) asimilasyon bî.

            Tertele Dersim ra dýme, zordariya dêwlete Týrk çýmane mýllete Kurd de hen gýrs biye ke, terse dêwlete psikolojiye mýllet xýrav kerdvî. Mýllet xo senik wênenê. Kurd sebikerê nêkerê, dînera toyê newejino. Feqiren û býndestan a mýllet Kurd kerdvî qeder. Kýrmanciye dînere bar gran bî. Coka wâstene Kýrmanciye ra dür vinde. Hên bivî ke mýllet xora, zone xora þermkerdene.

            Devleta Týrk, rexýstýne eskeriye senik divi ke ayera paralel, çutir domenane (zaroken) Kurdan asimile kena tedbir guretvi. Çý bî na tedbir? Dersim’de hemu kasaba de serva qýrkerdene qýþley wiraþtvî, na qýþley çarney mektev (dibistan) û zaroken Kurd dewura ard kerd zerê. Çeney û lazekê Kurd, gama virende Týrki mýsay, gama duyende Kýrmanciyera kerd dür û kerd Týrk. Hemu roz sond werd û vat ez týrkým.

            Endi pýrde wijer û mestê rijay, zaroken Kurd kerd bom asle xo, koke xo inkar kerd. Ewru taye sare Dersim dêsenê xo de fotoðrafe Kemal Atatürk (Sare Dersîm deyra Mýste Kor vatenê) nanêro. Halbuki qatliame Dersim eve fikre dey, eve emre û komuta dey amê virastine. Sare Dersim, na politika ra dýme endi ray û yordame xo kerd wind, yani kamji het sêr þiyere nezonenê. Eke weçintayiþ (hilbijartin) ke wýrestenê, sare Dersim reye xo diyene partiye Kemal Atatürk. Tý vana ke zu Yahudi Hitler ra haskeno.

Ewru zone ma býne tehlikedero. Le harekete Kurd ke nebiyene belki hata nýka biyene vind. Ewru TV de programe zone ma esto, rojnamey estê, Niviskare Kurdan yardým dane nüsnenê, qeseykene. Xorte Kurd, wazene ke endi zone xo qeseybýkere. Endi mýllet Kurd lýnge erzeno xo ver û zono xore wayir wejino. Dêwleta Týrk de kay zafo. Nýka ki wazena ke zone ma, zarava Kurdi niyo, zono serbexwe yo. Kolonyalist wazene ke Kurd belav bê. Ez baverim xorte Kurdan na tehlike xo vira mêkerê.

Zone dayike, zone mayo, zone Kurdan û zone namusê o. Zone dayike kamiya mýllete maya, herkes wayir býwejiyo.