http://www.haydar-isik.com/
http://www.haydar-isik.com/
Haydar Isik's Official Web Site Haydar Isik's Official Web Site
http://www.haydar-isik.com/
   HomeHome  KontaktKontakt  Haydar IsikHaydar Isik  Books GalleryBooks Gallery  HomeGästebuch
 

 Home
 Kurd
 Deutsch
 Trke
 
 Archive
 Gstebuch

Videolar
Yeni Youtube Kanal

Kitaplarm Hakknda

SLA SOR

Facebook

MAIN-ECHO, 14.10.2008, Feullieton

Mainz-Netz

Bewhrungsprobe im kurdisch-trkischen Beziehungsgeflecht

Was die AKP macht, ist getrkt.

 


Kitap Evi


Tm Kitaplarn Yayn ve Basm Evleri


Mezopotamya Yaynlar


 HAYDAR IIK’tan YEN BR ROMAN DAHA: SON SIINMA

 AFAI BEKLEMEYECEZ- An Roman


Rezensionen

 Neues aus der Presse ber 'Der Agha aus Dersim'

 Der Agha aus Dersim, Rezensionen von Amazon

HAYDAR ISIK Erinnerungen an einen vergessenen Vlkermord

HAYDAR ISIK Ein vergessener Vlkermord


Kitap
BİTLİS BEYİ ABDAL HANa GNDERİLEN KANLI EKMEK



Dewleta tirk dest dan ser mal milkn min   Drucken  E-mail 

Nivskar Haydar Ik:

‘‘Dewleta tirk dest dan ser mal milkn min."

"Dema tu dib penaber dema dewleteke te tine be, sstemek li pita te tinebe, tu near dimn li dij hem xirabiyan tbiko ev yek bi hsan nabe."

Bi Ik re hevkar me READ ZKAN axif

Birz Ik, hn keng hatin Almanya. Weke nivskarek ne li welat xwe, hn ji ert mercn vir razne? Hn dikarin ji xwendevann me re behsa Haydar Ik bikin?

Ik : Ez di sala 1937`an de dema tevkjiya Drsim‟ de hatime din. Jiyaneke di nav feqriy de domand pit 7 saliya xwe di dibistann tirkan de hn tirk bm. Min du sanngeh xelas kir. Di sala 1974`an de weke mamoste hatim Almanya`y. Li vir wek kesek Kurdistan dijm.

Sedemn ku hit hn Drsim’ berdin werin Almanya`y ibn?

Ik : Ez li Tirkiye‟y mamostey dibistana navn bm. Hing qanneke bi nav `49`, `84` heb. Li gor v qann ji bo bilindkirina radeya zanyariya xwe min dixwest biim Ewrpa‟y. Carek bang li min kirin, gotin; `tu dixwaz bi?` Sala 1974`an b. Hing ez ji mthanek derbas kirim hatim Almanya`y. W ax min faqlteya dermanfiroiy qedandib. Min dixwest ez dikaneke dermanfiroiy vekim l ev mmkn neb weke mamoste hing ez andim Almanya`y. W dem desthilatdariya fast a leker li ser hkum b.

Tirkiye‟y li wir min ji welatbn avt. Dewleta alman j min ji mamostetiy avt. Di sala 1982`an de ez hem ji welatbna tirkan hem ji mamostetiy hatim avtin. Ez ketim reweke zehmet de. Dre min karn din dt. B guman ji bo ez xwe li ser av bigirim tita ji dest min hat min kir. Pitre li v der di dibistaneke navn de min dest bi dayna dersn tirk kir.

Hn di nivseke xwe de dibjin ‘‘ziman neteweyek mjiy w ye, mjiy w j ziman w ye". Hn bi van gotinan dixwazin i bjin? Hn dikarin hinek vekin?

Ik : Ziman neteweyek wijdan w netewey ye. Ew millet xwe bi w ziman rave dike. Ew ziman mirov dike mirov. Mirov feraseta yekemn a and, nrna li chan, wey jiyana and a ji bav prn xwe destpk bi w ziman bi dest dixe. Min heta 7 saliya xwe yek gotin tirk nedizan. D bavn min gotineke tirk nizanbn. Hing heta 7 saliy awir awayek me y dtina chan heb. Kurdbna xwe, Kizilbabna xwe, ji ber v yek tevkjiyn dewleta tirk a li dij me min gi dizanb. Her wiha min hay min j heb ku me baweriyn xwe yn Kizilbaiy veart dikir.

Di pirtk romann xwe de hn behsa tevkujiyn dewleta tirk li dij kurdn Drsim’ kirine, tevkjiyn li dij hem kurdan kiriye komn etnk dikin. ima hn di romann xwe de tim behsa mijarn civak drok dikin? Her wiha hn lehengn romann xwe awa peyda dikin?

Ik : Romann bi nav "Dersimli Memik Aa" "Dersim Tertelesi" romann behsa jenosda Drsim‟ dikin. Min yek bi yek hevdtin bi ahidn v tevkjiy re kir. Min ji tevjiya Drsim‟ destpkir. Ji ber ku mijareke zdetir nzk min e. Ez mesel ba dizanim. Ez drok

dizanim. Ez serphatiyan ba dizanim. Ez yek bi yek bi ahidn w re hev dibnim. Lewma min ji wir destpkir. Ez dikarim bjim ku di dibistann tirkan de li gor gelemperiya Tirkiye‟y min perwerdeyeke ba dt. Li Tirkiye‟y Selehadn Eyyb weke `Siltan mezin tirk` derbas dib. L li derveh dibistan, li qncik koeyan xelk behsa kurdbna Selahaddn Eyyb dikirin. „„Selahaddn Kurd". Min li ser Selahaddn Eyyb lkolnek kir. Min gelek pirtk dt, li ser Selahaddn. Min bi tirk alman bi awirek din jiyana Selahaddn nivsand.

Min di romanek de hewil da portre ango jiyana ap Selahaddn rko derxim p. Pitre min li vir, di pirtkxaneya dewlet de pirtkek dt. Ev Khler‟ li ser felsefey dixebit, nav w ba nay bra min, tezek w ya doktoray b. Min ev wergerand tirk, bea w ya derbar kurdan de. Pit v yek ez rast pirtkek din hatim. "Egon von Eikstedt". Ev zilam di dema Htler de antropolog bye. V kes gern xwe yn li Kurdistan‟ kirine kirib pirtk. Min ev pirtk wergerand tirk. Li wir bi rast j bi awayek berfireh behsa jiyana kurdan t kirin. Min bi pirtka derbar Selahaddn de tkiliyn navbra kurd-tirk-farsan, bi pirtka Seyahatnameya Ewliya eleb, her wiha min bi nivsandina roman a `Beg Bedls„ Evdal Xan` xwest ku behsa droka kurdan bikim.

Min xwest ku ez kurdan, ne bi ziman mirovn erpm-sp l bel bi zimann kurdan bi xwe qal bikim. Ez kurd im, ez dixwazim qala droka gel xwe bikim ez hewil didim v yek derbas roman bikim pke wan bikim. Ez roman dadixim exs kesek de. Ez dikarim bjim ku xirap b. Yan romann Drsim‟ ba hatin firotin, gelek eleqe dtin. Ez dikarim bjim ku bn sedeme rexneyn ern.

Ji ber van kmasiyan min bi drokan kurdan destp kir. B guman ne ten drok, her wiha romann min n din j hene. Weke mnak, "Son Snma" (Stargeha daw) byereke ku di rojame ya ro de dikare bi ser her kurdek de were. Romaneke behsa v rew dike. An j em "Safa Beklemeyeceiz" (Em Li Benda Berbang nemnin) romaneke behsa roja ro dike ka awa gerllayn kurd, bi taybet jinn kurd xwed li xwe derdikevin.

We qal kir ku we nv jiyana xwe li Almanya derbas kiriye. Li Almanya ango li Ewrpa’y nz 2 mlyon kurd hene. Di v mijar de xebatn we hene? ima hn romann li ser pirsgirkn van mirovan nanivsnin? Ango hn qet fikirn romanek li ser rewa kurdn li xerbiy binivsnin?

Ik : Ez dasporay an j penabertiy weke reweke dembor dibnim. Ez dibjim ku ya girng Kurdistan e. B guman li van deran mirovn me, bi taybet ciwann me xwe winda dikin, tine dibin, ew j pirsgirkeke din e. B guman ev j kar me ye. Weke mirovek kurd, weke rewenbrek div em bi mirovn xwe yn li v der re eleqedar bibin. Weke mnak, ji bo ronkirina wan ez qnciknivsan dinivsnim, di malpera min a nternet de bi sedan nivsn min hene. Di van meqaleyan de ez tim ka w awa kurd rizgar bibin tnim ziman.

Ez sedemn ku r ji v rewa kurdan re vekiriye vedikolim. Ez her wiha ji bo ciwann ku li vir jidayikbne, li vir mezin bne tirk kurd nizanin, bi alman xtab wan dikim.

ima hn romann xwe bi ziman xwe y zikmak kurd ango zazak nanivsnin? Hn qet li ser v mijar fikirn? An j ziman we tr nake?

Ik : Ez vekir bjim, ez li ser v yek difikirim l bel ez nikarim cesaret bikim. Ez dikarim dimilk, zazak binivsnim l bel ez cesaret v yek nakim. Ji ber ku heta 7 saliya xwe min bi tirk nizan b. Pit 7 saliya min j kurd bi min dan jibrkirin.

Niha ez nikarim bi kurdiya ku heta 7 saliya xwe hn bme, xwe di romanek de bnim ziman. Ji ber ez bi v zehmetiy dizanim. L bel kmas ev e: me dikarb tev v rew xwe p bixista. L bel hng ewqas byer r didin, mirov nizane bi kjan al ve here.

Hn bi tirk alman dinivsnin. Ev rew nabe sedem ku di navbra we xwendevann we de nakokiyek derkeve? Jiber ku hn ne bi giyana kurd l bel bi zimanek din

xtab kurdan dikin...

Ik : Ev nrxandin hinek ne rasteqn e. Min ti car bi giyana tirk xtab kurdan nekir. Ez ziman weke navgnek bi kartnim.

Eger ku zimanek mjiy mirovan hebe...

Ik : Ziman wijdan netewek yei erefa netewiye, namsa netewe ye. Ez dikarim i bikim?

Ez rastiya gel xwe dizanim. Piraniya gel min hatiye asmlekirin. Weke mnak, romana min a bi nav "Dersimli Memik Aa" wergerandin kurd, ango zazak. 500 heb j nehate firotin. Kurdek li Swd, yek di kenc de mab, seqet mab

wergerandib kurd. Romanek dimilk, zazak min ne nivsand, xelk kurd naxwne. Weke mnak ez quncikek bi zazak dinivsnim li ser Kurdistan‟, her wiha ez nivsan

derbar Drsim‟ de dinivsnim.

Ez li rjeya tikandina van nivsan dinrim. Di bin hezar de ye. L gava ez titek bi tirk dinivsnim, nivsn me ji aliy bi hezaran kesan ve t tikandin, t xwendin. Hing ev t w watey ku xelk me hatiye reweke wisa ku em near dimnin bi ziman koledariy xtab gel xwe bikin.

Li Almanya`y j reweke qedexekirin heye?

Ik : Romann min li Tirkiye‟y qedexene. Li Almanya`y j ev qedexe tn pkann. Weke mnak, li vir du romann min li qannn almanan alq. Ya yekemn „„Son Snma",

ya duyemn j „„Safa Beklemeyeceiz".

L niha her du j serbest in. Ev romann min ji ber ku jiyana gerlla dikir mijara xwe li qannan aliq b. B guman ev qedexe zext, bi hewildann dewleta Tirkiye‟y bibn.

Hn mirovek qedexene. Li ser giliy dewleta tirk, ji aliy nterpol ve j fermana lgerna we heye. Hn li welatek demokratk Ewrpa’y dijn, hn li hember qedexeyan tdikoin hn ketin girtgeh de. Hn van gian awa dinirxnin?

Ik : Li Almanya`y dibe ku tu xwe weke kurdek azad hs bik. L gava tu bj "ez kurd im, ez maf kurdan diparzim, l bel ez weke te (weke Almanya) nafikirim, ez mirovek

azad im ez dixwazim serbixwe fikirim", hing mrikan didin pey te te diopnin. Zehmetiyan derdixin. Dozgerek alman cewher v yek ji min re got. Gava min di rnitina dadgehek de ceza stend, dozger ji min re got ku "Birz Ik, eger dewletek we hebya, hing min we li v der mahkeme nedikir" Min j hing got, "w dem birz dozger hn ji bo ku dewleta min tine min mahkeme dikin?" Got, "Bel".

Hn mirovek ku tim dixwne, dinivsne by nivsandina sebra we nay. Gelo projeyeke we ya romaneke n heye?

Ik : Projeyeke min a romaneke n heye. Ez li ser w dixebitim. Ev byereke cda ya korevtiya ermen kurdan a di nav hev de ye. Byereke ku behsa xetn s al yn di navbra beg kurdan n kizilba beg kurdan Saff axayek tirk de derbas dibe, dike. Byer li herma Drsim‟ derbas dibe, bi taybet pit korevtiya ermaniyan.

Eger Haydar Ik careke din bihate din, w bixwesta li kder were din?

Ik : B guman min bixwesta dsa li heman dever werim din. Min dsa kurdayetiya xwe bernedaba. Min bixwesta li Drsim‟ werim din. Ez 10 car j werim din, 10 car din min bixwesta ez weke kurdek ji Drsim‟ bimnim.

****

*Em v hevpeyvna bi birz Haydar Ik ra bi dstra redaksiyona rojnameya Rdaw ve divenin.

Ji: Rojnameya Rdaw, hejmar/Nr. 29/ 26. ile

www.rudaw.net

Tekst Foto: READ ZKAN







Linie


Linie

 


Yeni Kitap
Arevik: Dersim Tertelesinde Bir Ermeni Kz
Arevik

Haydar Ik

LETZTE ARTIKEL
AREVK
Ahmet Kahraman - Arevik
Terteleden Arevik'e!
Dersim Tertelesi
ALMANYA'DA BR CAM
GNEY- BATI ve KUZEY KRDSTAN -ksa bir analiz-
Dersim'e yeni kimlik
KRT AACI
NAVE MN RAGIP ZARAKOLU
Komkuj didome
TERTEL DERSM (DERSM SOYKIRIMI)
PROF. SMET ERF VANLI
HAKSIZLIK, TEPKLER ve DURUUM
DEMOKRATK KRT KAMUOYUNA
Krdn Allah’

Bir not...
28.06.2009

Metin Kemal Kahraman Kardeler'in Dersim Kamuoyuna Ak Mektubu zerine

Pressestimmen



 Krieg und Vershnung



 Poetische Romane und knochenharte Regimes


Books Gallery

Index   

HAYDAR

HAYDAR

HAYDAR


Artikel
Vlkermord an den Kurden und die Vernichtung von Dersim
Schikanen des trkischen Generalstab
DIE KURDEN SIND DEMOKRATISCHE KRAFT DER REGION
Die Trkei bestimmt Freund und Feind Israels
KURDEN und KURDISTAN
Wer muss sich schmen?
RASSENWAHN
Kurzsichtige und gefhrliche Verwirrspiele: Demokratie ist kein beliebig verwendbarer Begriff
Demokratie ist kein beliebig verwendbarer Begriff
DER SUNNITISCHE ISLAM